Długa łoza, małe korzenie – dlaczego wysokie sadzonki winorośli to często pułapka marketingowa?
W handlu sadzonkami winorośli coraz częściej spotykamy rośliny reklamowane jako wyjątkowo duże, wysokie i silnie rozwinięte. Szczególną uwagę zwracają sadzonki w doniczkach, posiadające długą, zdrewniałą łozę z wieloma pąkami. Na pierwszy rzut oka wyglądają imponująco i mogą sprawiać wrażenie roślin starszych, silniejszych i bardziej zaawansowanych w rozwoju.
Jednak z punktu widzenia fizjologii winorośli i zasad zakładania winnicy taki wygląd niekoniecznie jest zaletą. Wręcz przeciwnie – może oznaczać niepotrzebne obciążenie młodej rośliny.
Potwierdzają to zalecenia uniwersytetów zajmujących się uprawą winorośli. Pennsylvania State University wskazuje, że w pierwszym roku podstawowym celem jest rozwój korzeni i wyprowadzenie pnia, w drugim budowanie elementów konstrukcyjnych krzewu, a dopiero w kolejnych latach formowanie właściwego łoza owoconośnego i docelowej struktury rośliny.
Oznacza to, że prawidłowe formowanie winorośli jest procesem etapowym. Nie polega na tym, aby już w momencie zakupu roślina miała jak najdłuższą łozę i jak najwięcej pąków.
Problem dysproporcji między korzeniami a częścią nadziemną
Szczególnie istotna jest sytuacja, w której długa łoza znajduje się na sadzonce wyprodukowanej w niewielkiej doniczce.
System korzeniowy takiej rośliny jest ograniczony objętością pojemnika. Nie dysponuje jeszcze rozbudowaną siecią korzeni, która umożliwiałaby sprawne pobieranie wody i składników mineralnych z dużej objętości gleby.
Tymczasem pozostawienie wielu aktywnych pąków może doprowadzić do powstania licznych pędów i dużej powierzchni liściowej. Każdy rozwijający się pęd wymaga wody, składników mineralnych i produktów fotosyntezy. Wraz ze wzrostem powierzchni liści zwiększa się również transpiracja, czyli utrata wody przez roślinę.
Powstaje więc zasadnicza dysproporcja: niewielki system korzeniowy musi zaopatrywać w wodę i składniki pokarmowe część nadziemną, która może rozwijać się bardzo intensywnie.
W warunkach ograniczonej dostępności wody może to prowadzić do stresu wodnego, zahamowania wzrostu, pogorszenia kondycji liści, a w skrajnych przypadkach do zamierania młodych przyrostów.
Dlaczego wiele pąków na długiej łozie jest problemem?
Pąki winorośli są potencjalnymi punktami wzrostu. Każdy z nich może dać początek nowemu pędowi, który będzie konkurował z pozostałymi o zasoby rośliny.
W przypadku młodej sadzonki nie chodzi wyłącznie o ilość pobieranej wody. Istotne jest również rozdzielanie ograniczonych zasobów pomiędzy liczne rosnące pędy.
Jeżeli z długiej łozy rozwinie się wiele pędów, roślina zamiast koncentrować się na wykształceniu jednego lub dwóch dobrze położonych przyszłych pni, będzie musiała utrzymywać znacznie większą liczbę przyrostów.
Taka sytuacja utrudnia prawidłowe formowanie krzewu. Wymaga późniejszego usuwania zbędnych pędów i może prowadzić do niepotrzebnego zagęszczenia młodej rośliny.
Co ważne, nie jest to tylko kwestia estetyki czy wygody cięcia. Pierwsze lata mają fundamentalne znaczenie dla przyszłej konstrukcji winorośli. Właściwie wyprowadzony pień powinien być mocny, zdrowy, odpowiednio zdrewniały i prawidłowo umiejscowiony względem planowanej konstrukcji winnicy.
Jak naprawdę powinno wyglądać formowanie młodej winorośli?
Zalecenia Oregon State University wskazują na konieczność wyprowadzenia w pierwszym roku jednego najsilniejszego pędu, który będzie stanowił przyszły pień. Pozostałe pędy usuwa się, zanim nadmiernie się rozwiną.
University of Georgia zaleca po posadzeniu sadzonki przycięcie jej do dwóch lub trzech silnych pąków. Pozwala to uzyskać kontrolowany wzrost i wybrać najlepsze przyrosty.
North Carolina State University zwraca natomiast uwagę na konieczność dostosowania liczby pozostawianych pędów do kondycji konkretnej rośliny. W określonych warunkach zaleca pozostawienie dwóch lub trzech pędów, ponieważ ich liście dostarczają asymilatów potrzebnych również do rozwoju korzeni.
W pierwszym roku budujemy fundament przyszłego krzewu. W drugim wyprowadzamy elementy konstrukcyjne, takie jak ramiona lub przyszłe łoza owoconośne. Dopiero później kształtujemy docelową formę i obciążenie owocowaniem.
Wysokość sadzonki nie jest miarą jej jakości
W tym kontekście reklamowanie sadzonek poprzez długość łozy jest szczególnie mylące.
Długa łoza nie oznacza automatycznie większego potencjału produkcyjnego. Nie świadczy również o proporcjonalnie większym systemie korzeniowym ani o lepszej zdolności przyjęcia się rośliny po przesadzeniu.
Można mieć sadzonkę o imponującej długości części nadziemnej, ale z niewielką bryłą korzeniową ograniczoną objętością małej doniczki. Taka roślina może wymagać znacznie większej uwagi po posadzeniu niż niższa sadzonka z dobrze rozwiniętym, proporcjonalnym systemem korzeniowym.
Warto zatem zadać sprzedawcom podstawowe pytanie: co właściwie kupujemy – dobrze przygotowaną sadzonkę winorośli czy jedynie długą łozę, która dobrze wygląda na zdjęciu?
Wnioski – nie kupujmy centymetrów łozy!
Wysoka sadzonka z długą łozą i wieloma pąkami nie jest automatycznie sadzonką lepszą. W przypadku roślin pochodzących z małych doniczek może wręcz stanowić przykład niekorzystnej dysproporcji między częścią nadziemną a możliwościami systemu korzeniowego.
Prawidłowe zakładanie winnicy wymaga cierpliwości. Pierwszy rok powinien służyć przede wszystkim budowaniu zdrowego systemu korzeniowego i mocnego pnia. Kolejne lata przeznacza się na formowanie ramion i konstrukcji owoconośnej.
Nie ma agronomicznego uzasadnienia, aby początkujący plantator płacił więcej za sadzonkę tylko dlatego, że ma ona dłuższą łozę i więcej pąków.
Ocenia się ją jako całość – przez jakość korzeni, zdrowotność, proporcje części podziemnej i nadziemnej oraz rzeczywisty potencjał do prawidłowego uformowania krzewu.
Długa łoza w małej doniczce może być dobrym argumentem reklamowym, ale nie jest dowodem na lepszy materiał szkółkarski.
Literatura i źródła
-
Pennsylvania State University
A Stepwise Guide to Dormant Pruning and Training Young Grapevines.
Przeczytaj opracowanie -
Oregon State University
Growing Table Grapes.
Przeczytaj opracowanie -
North Carolina State University
Chapter 6. Pruning and Training.
Przeczytaj opracowanie -
University of Georgia
Home Fruit Orchard Pruning Techniques.
Przeczytaj opracowanie -
Pennsylvania State University
Table Grape Production.
Przeczytaj opracowanie -
Waite, H., Whitelaw-Weckert, M., Torley, P. (2015)
Grapevine propagation: principles and methods for the production of high-quality grapevine planting material. New Zealand Journal of Crop and Horticultural Science, 43(2), 144–161.
Publikacja naukowa
