CHOROBY GRZYBOWE WINOROŚLI

Choroby grzybowe są najczęstszą przyczyną problemów zdrowotnych winorośli i stanowią podstawowy przedmiot ochrony chemicznej oraz profilaktyki w amatorskiej i towarowej uprawie.

• Infekcje grzybowe rozwijają się stopniowo i bardzo często przez długi czas pozostają niewidoczne.
• Objawy obserwowane na liściach, pędach lub gronach są zwykle skutkiem infekcji, do której doszło wcześniej – w sprzyjających warunkach pogodowych.
• Do zakażeń najczęściej dochodzi przy wysokiej wilgotności powietrza, opadach deszczu, długotrwałym zwilżeniu roślin oraz umiarkowanych temperaturach.
• W momencie pojawienia się wyraźnych objawów możliwości skutecznej interwencji bywają już ograniczone.
• Dlatego kluczowe znaczenie w ochronie winorośli przed chorobami grzybowymi ma profilaktyka, czyli działania zapobiegawcze wykonywane zanim dojdzie do rozwoju choroby.
• Regularna obserwacja krzewów, znajomość warunków sprzyjających infekcjom oraz terminowe zabiegi ochronne pozwalają znacząco ograniczyć presję patogenów.

W kolejnych podpunktach omówiono najważniejsze choroby grzybowe winorośli, ich charakterystyczne objawy oraz podstawowe zasady ochrony profilaktycznej i interwencyjnej.

1 Mączniak prawdziwy winorośli (Erysiphe necator)

Mączniak prawdziwy jest jedną z najczęściej występujących i najgroźniejszych chorób winorośli w uprawach amatorskich. Rozwija się szczególnie intensywnie w warunkach ciepłej i suchej pogody, a jego objawy mogą pojawiać się na wszystkich zielonych częściach krzewu – liściach, latoroślach, kwiatostanach i jagodach.

Źródła infekcji i rozwój choroby

W naszych warunkach klimatycznych podstawowym źródłem pierwotnych infekcji mączniaka prawdziwego jest grzybnia zimująca wewnątrz zainfekowanych pąków. Po ruszeniu wegetacji patogen bardzo szybko wydostaje się z pąków i zaczyna zarodnikować, infekując młode tkanki. Dlatego ograniczenie tego źródła infekcji ma kluczowe znaczenie dla dalszego przebiegu choroby w sezonie.

Choroba rozwija się szczególnie szybko przy temperaturach umiarkowanie wysokich i przy niskiej wilgotności powietrza. W przeciwieństwie do mączniaka rzekomego nie wymaga zwilżenia liści, dlatego często pojawia się także w okresach bezdeszczowych.

Objawy mączniaka prawdziwego

Na liściach pojawia się charakterystyczny, biały lub szarawy, mączysty nalot, początkowo w postaci niewielkich jasnych plam, które z czasem mogą obejmować znaczną część blaszki liściowej.

Na latoroślach widoczne są jasne, mączyste naloty oraz zahamowanie wzrostu. Porażone pędy są słabsze i gorzej drewnieją.

Na kwiatostanach i młodych jagodach choroba jest szczególnie groźna – prowadzi do zasychania kwiatów, pękania skórki jagód i ich wtórnego porażenia przez inne patogeny. Silne infekcje mogą całkowicie zniszczyć plon. Grzybnia mączniaka prawdziwego jest bardzo groźna, zarówno żywa jak i martwa, gdyż wrasta w tkankę roślin i utrudnia jej rozrastanie, bardzo często powodując jej rozrywanie w trakcie intensywnego wzrostu. To zjawisko jest szczególnie groźne dla jagód.

Profilaktyka – klucz do skutecznej ochrony

Wczesnowiosenny zabieg ograniczający źródła infekcji

Jednym z najważniejszych zabiegów profilaktycznych w ochronie winorośli przed mączniakiem prawdziwym jest wczesnowiosenny oprysk wykonywany w okresie pękania pąków. Jego celem jest likwidacja grzybni zimującej wewnątrz pąków, zanim wydostanie się ona na zewnątrz i rozpocznie zarodnikowanie.

Zabieg wykonuje się od fazy nabrzmiewania pąków do fazy wełnistego pąka, gdy pąki są już rozluźnione, ale zielone tkanki nie są jeszcze widoczne. Skuteczne ograniczenie tego źródła infekcji znacząco zmniejsza presję choroby w całym sezonie.

Ponieważ patogen zimuje wewnątrz pąków, oprysk myjący jest znacznie skuteczniejszy przy zastosowaniu preparatu o działaniu wgłębnym lub systemicznym, który ma zdolność wnikania w tkanki pąka. Preparaty o działaniu wyłącznie kontaktowym działają głównie na powierzchni rośliny i mają ograniczoną skuteczność wobec form zimujących w pąkach.

Zabieg ten jest szczególnie zalecany w uprawach, gdzie mączniak prawdziwy występował silnie w poprzednim sezonie oraz na odmianach podatnych.

Regularne zabiegi siarkowe w sezonie

Drugim filarem profilaktyki są regularne opryski preparatami siarkowymi, takimi jak Siarkol 80 WP lub Siarkol 800SC, wykonywane co 2–3 tygodnie, zwłaszcza w okresach sprzyjających rozwojowi choroby.

Siarka działa zapobiegawczo i kontaktowo, ograniczając rozwój mączniaka na powierzchni liści, latorośli i młodych jagód. Aby zabiegi były skuteczne, konieczne jest stosowanie adiuwentów, które poprawiają zwilżenie roślin i trwałość cieczy roboczej.

Preparaty alkaliczne i środki wzmacniające odporność

Uzupełnieniem ochrony profilaktycznej są preparaty o odczynie zasadowym (alkaliny) oraz inne środki wzmacniające naturalną odporność winorośli. Preparaty te:

• utrudniają rozwój grzybni na powierzchni tkanek,
• wspierają mechanizmy obronne roślin,
• dobrze wpisują się w ochronę amatorską i integrowaną.

Ich skuteczność zależy od regularności stosowania i dobrej techniki oprysku.

Dostępne środki ochrony roślin przeciwko mączniakowi prawdziwemu winorośli

Ochrona profilaktyczna (krzewy zdrowe, przed infekcją):

• Siarkol 80 WP / Siarkol 800 SC – preparaty siarkowe, podstawa ochrony profilaktycznej; stosować regularnie co 2–3 tygodnie, z dodatkiem adiuwantu.
• Thiovit Jet – siarka w formie drobnokrystalicznej, bardzo dobra skuteczność zapobiegawcza.
• Microthiol Special – siarka wysokiej jakości, szczególnie przydatna przy systematycznej ochronie ekologicznej.

Działanie interwencyjne (pierwsze objawy, infekcja w toku):

• Kendo 50 EW – preparat o działaniu wgłębnym i układowym, skuteczny również w niższych temperaturach; przydatny także do zabiegu w fazie pękania pąków.
• Merces 50 EW – działanie podobne do Kendo, do zwalczania rozwijających się infekcji.
• Topas 100 EC – klasyczny fungicyd interwencyjny, skuteczny przy wczesnym wykryciu choroby.

Uwaga praktyczna: W ochronie mączniaka prawdziwego kluczowe jest naprzemienne stosowanie preparatów o różnych mechanizmach działania, aby ograniczyć ryzyko uodpornienia się patogenu. Preparaty siarkowe pozostają podstawą profilaktyki, natomiast środki układowe należy traktować jako uzupełnienie i interwencję, a nie stały element ochrony.

2 Mączniak rzekomy winorośli (Plasmopara viticola)

Mączniak rzekomy jest jedną z najgroźniejszych chorób winorośli w naszych warunkach klimatycznych, szczególnie w latach wilgotnych i ciepłych. W przeciwieństwie do mączniaka prawdziwego, do rozwoju wymaga obecności wody i wysokiej wilgotności, dlatego jego nasilenie jest silnie uzależnione od przebiegu pogody.

Źródła infekcji i rozwój choroby

Patogen zimuje w glebie i w opadłych, porażonych liściach w postaci oospor. Wiosną, przy sprzyjających warunkach pogodowych, dochodzi do infekcji pierwotnych. Do zakażenia młodych tkanek niezbędne są odpowiednio wysoka temperatura oraz długotrwałe zwilżenie liści spowodowane opadami, rosą lub mgłami.

Po infekcji pierwotnej choroba bardzo szybko się rozprzestrzenia poprzez infekcje wtórne, szczególnie w okresach częstych opadów i wysokiej wilgotności powietrza.

Objawy mączniaka rzekomego

Na liściach pierwszym objawem są jasnozielone lub żółtawe plamy, tzw. plamy oliwne, widoczne na górnej stronie blaszki liściowej. Przy wysokiej wilgotności na spodniej stronie liści pojawia się biały, delikatny nalot zarodników. Z czasem porażone tkanki brunatnieją i zasychają, a liście mogą masowo opadać.

Na latoroślach i ogonkach liściowych mogą występować brunatne smugi i plamy, prowadzące do ich osłabienia i deformacji.

Na kwiatostanach i gronach choroba jest szczególnie niebezpieczna. Porażone kwiatostany zasychają i opadają, a młode jagody brunatnieją, twardnieją i zamierają. Silne porażenie w okresie kwitnienia i tuż po nim może prowadzić do całkowitej utraty plonu.

Warunki sprzyjające występowaniu choroby

Mączniak rzekomy rozwija się intensywnie w warunkach częstych opadów deszczu, długotrwałego zwilżenia liści, umiarkowanych do wysokich temperatur oraz słabej cyrkulacji powietrza w obrębie krzewów. Choroba ta jest szczególnie problematyczna w uprawach zaniedbanych oraz na stanowiskach o dużej wilgotności.

Profilaktyka – podstawy ochrony

Podstawą ochrony przed mączniakiem rzekomym jest profilaktyka oparta na ograniczaniu warunków sprzyjających infekcji. Kluczowe znaczenie ma prawidłowe cięcie i formowanie krzewów, zapewniające dobrą przewiewność oraz szybkie obsychanie liści po opadach.

Istotne jest również usuwanie i niszczenie porażonych liści oraz resztek roślinnych, unikanie nadmiernego zagęszczenia pędów oraz racjonalne nawożenie, bez nadmiaru azotu.

W ochronie chemicznej i amatorskiej dużą rolę odgrywają preparaty miedziowe, stosowane zapobiegawczo, szczególnie przed i w trakcie okresów podwyższonego ryzyka infekcji. Skuteczność zabiegów zależy w dużej mierze od ich terminowego wykonania.

Znaczenie w uprawie amatorskiej

W latach wilgotnych mączniak rzekomy może w krótkim czasie doprowadzić do masowego opadania liści i znacznego osłabienia krzewów, a w skrajnych przypadkach do całkowitej utraty plonu. Dlatego regularna obserwacja krzewów, szybkie rozpoznanie objawów i systematyczna profilaktyka mają kluczowe znaczenie w uprawie amatorskiej.

Jak odróżnić mączniaka rzekomego od mączniaka prawdziwego?

Choć obie choroby często są ze sobą mylone, różnią się zarówno objawami, jak i warunkami, w których się rozwijają.

Mączniak rzekomy winorośli:

• na górnej stronie liści pojawiają się żółtawe, oliwkowe plamy,
• biały nalot występuje na spodniej stronie liścia, głównie po deszczu lub przy wysokiej wilgotności,
• do rozwoju wymaga długotrwałego zwilżenia liści,
• porażone liście brunatnieją i zasychają, często masowo opadają,
• choroba szczególnie groźna w latach wilgotnych i deszczowych.

UWAGA: żółte plamki na liściach dość często występują w wyniku uszkodzeń fizjologicznych (np. mrozowych), spowodowanych jeszcze w fazie zamkniętych pąków. Takie plamki bardzo łatwo pomylić z infekcjami pierwotnymi mączniaka, dlatego bardzo ważna jest wnikliwa ocena takiej plamki. Należy zwrócić uwagę czy plamka ma oleisty film i błyszczy pod światłem. Często pod taką plamką można dostrzec początki mączystego nalotu. Plamki mające takie cechy są mączniakiem rzekomym.

Mączniak prawdziwy winorośli:

• szarobiały lub czarny (martwy) nalot widoczny głównie na górnej stronie liści, latoroślach i jagodach,
• może rozwijać się bez opadów deszczu, wystarcza wysoka temperatura i suche powietrze,
• pojawia się nieco później od mączniaka rzekomego, zwykle po kwitnieniu,
• porażone jagody pękają lub pozostają drobne i zdeformowane,
• choroba dobrze rozwija się w ciepłe, suche lata.

Najważniejsza praktyczna wskazówka:

Jeśli biały nalot pojawia się na spodniej stronie liścia po deszczu i towarzyszą mu oliwkowe plamy – jest to mączniak rzekomy. Jeśli nalot widoczny jest głównie na wierzchu liścia i w suchą pogodę – to najczęściej mączniak prawdziwy.

Dostępne środki ochrony roślin przeciwko mączniakowi rzekomemu winorośli

Ochrona profilaktyczna (krzewy zdrowe, przed infekcją):

• Miedzian 50 WP / Miedzian Extra 350 SC – klasyczne preparaty miedziowe; działanie zapobiegawcze, szczególnie przydatne przed kwitnieniem oraz w okresach zwiększonej wilgotności.
• Cuproxat – miedź w formie płynnej, dobrze przylegająca do liści; skuteczna również w ograniczaniu antraknozy i chorób bakteryjnych.
• Nordox – tlenochlorek miedzi, trwała ochrona kontaktowa, przydatna w uprawach amatorskich i ekologicznych.

Działanie interwencyjne (pierwsze infekcje, wysokie ryzyko choroby):

• Ridomil Gold R – preparat systemiczny, bardzo skuteczny w okresie intensywnego wzrostu i podczas długotrwałych opadów.
• Revus – fungicyd wgłębny, odporny na zmywanie; szczególnie przydatny w ochronie gron po kwitnieniu.
• Curzate – szybkie działanie interwencyjne, skuteczny przy wczesnych infekcjach.
• Mildex – połączenie działania zapobiegawczego i interwencyjnego, dobry wybór w zmiennych warunkach pogodowych.

Uwaga praktyczna: W ochronie mączniaka rzekomego kluczowe znaczenie ma termin wykonania zabiegu – najlepiej przed spodziewanymi opadami lub bezpośrednio po nich. Preparaty miedziowe należy traktować jako podstawę profilaktyki, natomiast środki wgłębne i systemiczne stosować w okresach wysokiej presji choroby, pamiętając o rotacji substancji czynnych, aby ograniczyć ryzyko uodpornienia patogenu.

3 Czarna zgnilizna winorośli (Guignardia bidwellii)

Czarna zgnilizna winorośli jest chorobą grzybową, która w sprzyjających warunkach może powodować bardzo duże straty w plonie. W uprawie amatorskiej bywa mylona z innymi chorobami gron, jednak charakterystyczne objawy pozwalają ją stosunkowo łatwo rozpoznać.

Źródła infekcji i rozwój choroby

Patogen zimuje głównie w porażonych, zeszłorocznych jagodach pozostających na krzewach lub leżących na ziemi, tzw. mumiach owocowych, a także w porażonych fragmentach pędów. Wiosną, podczas wilgotnej pogody, dochodzi do infekcji pierwotnych młodych liści, latorośli i kwiatostanów.

Rozwojowi choroby sprzyjają:

• częste opady deszczu,
• długotrwałe zwilżenie tkanek,
• umiarkowane i wysokie temperatury.

Po pierwszych infekcjach choroba może szybko rozprzestrzeniać się na kolejne organy krzewu.

Objawy czarnej zgnilizny

Na liściach pojawiają się niewielkie, okrągłe plamy o jasnobrązowym środku i ciemniejszej obwódce. Z czasem w obrębie plam widoczne są drobne, czarne punkty – piknidia, będące skupieniami zarodników grzyba.

Na latoroślach mogą występować wydłużone, brunatne plamy, które z czasem ciemnieją i mogą prowadzić do osłabienia lub zasychania fragmentów pędu.

Na gronach i owocach choroba jest najbardziej charakterystyczna. Porażone jagody brunatnieją, następnie czernieją, kurczą się i twardnieją, tworząc tzw. mumie. Zaschnięte owoce często pozostają na gronach lub opadają na ziemię, stając się źródłem infekcji w kolejnych sezonach.

Warunki sprzyjające występowaniu choroby

Czarna zgnilizna szczególnie silnie rozwija się w latach ciepłych i deszczowych, zwłaszcza w okresie kwitnienia i wzrostu jagód. Gęste, słabo przewietrzane krzewy oraz obecność zeszłorocznych mumii owocowych znacząco zwiększają ryzyko wystąpienia choroby.

Profilaktyka – podstawy ochrony

Podstawą ograniczania czarnej zgnilizny jest profilaktyka i higiena w winnicy. Kluczowe znaczenie ma:

• usuwanie i niszczenie zaschniętych, porażonych jagód oraz resztek roślinnych,
• prawidłowe cięcie i prowadzenie krzewów zapewniające dobrą przewiewność,
• unikanie nadmiernego zagęszczenia pędów.

W ochronie chemicznej w uprawie amatorskiej stosuje się zabiegi zapobiegawcze, wykonywane w okresach wysokiego ryzyka infekcji, zwłaszcza przed i po kwitnieniu. Skuteczność ochrony zależy przede wszystkim od terminowego wykonania zabiegów.

Znaczenie w uprawie amatorskiej

Czarna zgnilizna może przez kilka sezonów pozostawać niezauważona, a następnie gwałtownie nasilić się w sprzyjających warunkach pogodowych. Regularna obserwacja gron i szybkie usuwanie pierwszych porażonych owoców pozwalają znacząco ograniczyć presję choroby i zapobiec jej utrwaleniu się w winnicy.

4 Szara pleśń winorośli (Botrytis cinerea)

Szara pleśń jest powszechną chorobą grzybową winorośli, która może występować w każdym sezonie, jednak największe straty powoduje w latach wilgotnych i chłodniejszych. W uprawie amatorskiej najczęściej kojarzona jest z gniciem gron pod koniec sezonu, choć porażenia mogą pojawiać się znacznie wcześniej.

Źródła infekcji i rozwój choroby

Patogen zimuje na resztkach roślinnych, w glebie oraz na porażonych fragmentach krzewów. W okresie wegetacji zarodniki grzyba są łatwo przenoszone przez wiatr i wodę, a do infekcji dochodzi przede wszystkim w warunkach wysokiej wilgotności.

Choroba może rozwijać się na różnych organach winorośli przez cały sezon, jednak szczególnie groźna jest w okresie dojrzewania owoców, gdy jagody stają się bardziej podatne na uszkodzenia i pękanie.

Objawy szarej pleśni

Na kwiatach i kwiatostanach porażenie prowadzi do ich brunatnienia, zasychania i opadania. Infekcje w tym okresie mogą skutkować przerzedzeniem gron.

Na liściach pojawiają się nieregularne, brunatne plamy, często z jaśniejszym środkiem. Objawy te mają zwykle mniejsze znaczenie niż porażenie owoców.

Na gronach i owocach choroba objawia się gniciem jagód, które miękną, brunatnieją, a następnie pokrywają się charakterystycznym, szarym, pylącym nalotem zarodników. Porażone owoce szybko stają się źródłem wtórnych infekcji i mogą powodować gnicie całych gron.

Warunki sprzyjające występowaniu choroby

Szara pleśń rozwija się najintensywniej przy:

• wysokiej wilgotności powietrza,
• częstych opadach lub długotrwałej rosie,
• umiarkowanych temperaturach,
• uszkodzeniach mechanicznych jagód (pękanie, grad, żerowanie owadów).

Gęste, słabo przewietrzane krzewy oraz nadmiar azotu w nawożeniu znacznie zwiększają ryzyko porażenia.

Profilaktyka – podstawy ochrony

Podstawą ograniczania szarej pleśni jest profilaktyka oparta na poprawie warunków mikroklimatycznych w obrębie krzewów. Kluczowe znaczenie ma:

• prawidłowe cięcie i formowanie krzewów,
• umiarkowane ogławianie i przerzedzanie strefy gron,
• usuwanie porażonych owoców i resztek roślinnych,
• unikanie nadmiernego nawożenia azotem.

Szczególnie ważnym elementem ochrony są zabiegi profilaktyczne wykonywane w okresie kwitnienia. Do infekcji szarej pleśni bardzo często dochodzi właśnie na kwiatach, a patogen może następnie pozostawać w fazie utajnionej przez długi czas. Objawy choroby ujawniają się dopiero później, najczęściej w okresie dojrzewania jagód, gdy warunki stają się sprzyjające dla rozwoju grzyba.

Z tego względu ochrona wykonywana wyłącznie pod koniec sezonu bywa spóźniona. W uprawie amatorskiej największe znaczenie ma profilaktyka w czasie kwitnienia i tuż po nim, która ogranicza pierwotne infekcje i zmniejsza ryzyko późniejszego gnicia gron.

W kolejnych fazach sezonu zabiegi ochronne powinny być dostosowane do warunków pogodowych oraz stopnia zagęszczenia gron, ze szczególnym uwzględnieniem okresu przed ich zamknięciem i w czasie dojrzewania.

Znaczenie w uprawie amatorskiej

Szara pleśń rzadko prowadzi do zamierania całych krzewów, jednak może powodować bardzo duże straty jakościowe i ilościowe plonu. Regularna obserwacja gron, szybkie usuwanie pierwszych porażonych jagód oraz właściwa pielęgnacja krzewów pozwalają skutecznie ograniczyć jej występowanie, nawet bez intensywnej ochrony chemicznej.

Dostępne środki ochrony roślin przeciwko szarej pleśni winorośli

Ochrona profilaktyczna (krzewy zdrowe, przed infekcją):

• Miedzian 50 WP / Miedzian Extra 350 SC – działanie kontaktowe; ogranicza wstępne porażenia gron i liści.
• Cuproxat – miedź w formie płynnej; stosowana profilaktycznie w okresach wysokiej wilgotności i przed kwitnieniem.
• Nordox – trwałe działanie kontaktowe, dobre dla upraw ekologicznych i amatorskich.

Ochrona profilaktyczna (przed infekcją utajoną kwiatów stosować w okresie kwitnienia):

• Signum 33 WG – fungicyd wgłębny i kontaktowy; skuteczny w ochronie kwiatów, liści i zawiązków gron w okresie wilgotnej pogody.
• Luna Experience – preparat wgłębny, działa systemicznie i kontaktowo, chroni kwiaty i wczesne zawiązki przed rozwinięciem infekcji.
• Switch 62,5 WG – systemiczny i wgłębny, działa profilaktycznie na kwiaty i młode jagody; zalecany w okresach wysokiego ryzyka choroby.

Uwaga praktyczna:

• Zabiegi w fazie kwitnienia są najważniejszym elementem ograniczania presji szarej pleśni w kolejnych fazach.
• Należy stosować preparaty wgłębne lub systemiczne, aby działanie objęło również części kwiatów i zawiązków, które jeszcze nie wykazują objawów.
• Po kwitnieniu można kontynuować ochronę standardową (profilaktyka + interwencja), korzystając z tych samych lub innych preparatów w rotacji.

Działanie interwencyjne (po kwitnieniu, przy wczesnych objawach infekcji):

• Signum 33 WG – preparat wgłębny i kontaktowy, skuteczny przeciwko rozwojowi szarej pleśni na liściach i gronach.
• Luna Experience – fungicyd wgłębny, chroni liście, pędy i grona w okresie wilgotnej pogody.
• Switch 62,5 WG – działa systemicznie; ogranicza rozwój choroby w sezonie, skuteczny w rotacji z innymi środkami.

5 Phomopsis – zgorzel pędów i plamistość łozy

Choroba atakująca głównie młode pędy i łozy. Objawia się drobnymi, ciemnymi plamami u nasady latorośli, które z czasem mogą prowadzić do pękania i osłabienia pędów. Silne porażenie skutkuje zamieraniem fragmentów łozy i obniżeniem plonowania.

Profilaktyka i ochrona

Zabiegi wykonywane wczesną wiosną przeciwko mączniakowi rzekomemu (preparaty miedziowe) oraz prawidłowe cięcie i usuwanie porażonych pędów istotnie ograniczają występowanie Phomopsis.

6 Antraknoza winorośli

Rzadziej spotykana choroba grzybowa, objawiająca się zapadniętymi, ciemnymi plamami na pędach, liściach i jagodach. W miejscach porażenia tkanki pękają, a pędy ulegają deformacjom.

Profilaktyka i ochrona

Ochrona prowadzona przeciwko mączniakowi rzekomemu, zwłaszcza zabiegi preparatami miedziowymi we wczesnych fazach rozwoju, w dużej mierze zabezpiecza również przed antraknozą.

7 ESCA – choroba drewna winorośli

Złożony zespół chorób drewna prowadzący do stopniowego zamierania ramion lub całych krzewów. Objawy to m.in. marmurkowato przebarwione liście, słabe wzrosty oraz nagłe zamieranie części nadziemnych.

Profilaktyka i ochrona

Nie istnieje skuteczna ochrona chemiczna. Podstawowe znaczenie ma:

• właściwe cięcie i zabezpieczanie ran,
• usuwanie porażonych krzewów,
• unikanie stresów osłabiających rośliny,
• profilaktyka przeciwko chorobom liści nie wpływa istotnie na ograniczenie ESCA.

8 Nekroza winorośli

Choroba drewna prowadząca do obumierania tkanek przewodzących. Objawy obejmują słaby wzrost, więdnięcie latorośli i stopniowe zamieranie fragmentów krzewu.

Profilaktyka i ochrona

Podobnie jak w przypadku ESCA, brak skutecznych środków chemicznych. Kluczowe są zabiegi agrotechniczne, higiena cięcia i eliminowanie porażonych roślin. Ochrona fungicydowa liści nie ogranicza nekrozy drewna.

9 Inne choroby grzybowe o mniejszym znaczeniu

Do tej grupy należą choroby występujące sporadycznie lub lokalnie, które rzadko mają istotny wpływ na plonowanie i kondycję krzewów.

Profilaktyka i ochrona

Systematyczna ochrona prowadzona przeciwko mączniakowi prawdziwemu, mączniakowi rzekomemu oraz szarej pleśni, a także prawidłowa agrotechnika, w większości przypadków wystarczają do ich ograniczenia bez potrzeby dodatkowych zabiegów.