USZKODZENIA MROZOWE WINOROŚLI – jak rozpoznać i czego się spodziewać

Winorośl jest rośliną wrażliwą na mróz i przymrozki, szczególnie wczesną wiosną, gdy części zdrewniałe są już częściowo uwodnione lub rosną części zielone. Uszkodzenia mrozowe mogą występować na różnych częściach krzewu – od pnia i ramion, przez liście, kwiatostany, aż po młode latorośle i koronkę.

Guzowatość pomrozowa pni i ramion

Guzowatość pomrozowa powstaje w wyniku uszkodzeń drewna i tkanek przewodzących podczas silnych mrozów zimowych, gwałtownych spadków temperatur po odwilżach lub przemarzania w miejscach ran i szczepienia. Objawia się w postaci:

• suchych, twardych guzów i zgrubień,
• narośli pojawiających się głównie w miejscach wcześniejszych uszkodzeń,
• zmian stabilnych w czasie, które nie rozrastają się aktywnie,
• często towarzyszących im pęknięć kory i lokalnych martwic drewna.

Guzowatość pomrozowa nie jest chorobą infekcyjną – nie rozprzestrzenia się na inne krzewy, choć osłabione drewno może być bardziej podatne na wtórne infekcje. W praktyce jest to raczej „blizna” po stresie mrozowym niż objaw choroby.

Uszkodzenia liści po przymrozkach

Uszkodzenia mrozowe po wiosennych przymrozkach, szczególnie w drugiej połowie marca i na początku kwietnia, ale także i wcześniej, w fazie nabrzmiałych pąków nie zawsze są od razu widoczne. Często dopiero po 2–3 tygodniach na latoroślach pojawiają się zdeformowane i podziurawione liście. Objawy te:

• łudząco przypominają skutki żerowania przędziorka,
• mogą być mylnie interpretowane jako choroba, prowadząc do niepotrzebnych oprysków chemicznych.

Najprostszym sposobem, by odróżnić uszkodzenia mrozowe od szkodników, jest dokładny przegląd dolnej strony liści przy pomocy lupy. Brak przędziorków i wiedza o przymrozkach jednoznacznie wskazują, że deformacje są efektem niskich temperatur.

Uszkodzenia zawiązków kwiatowych i kwiatostanów

Przymrozki mogą uszkadzać także zawiązki kwiatowe w zamkniętych pąkach oraz kwitnące kwiatostany, prowadząc do:

• częściowego zamierania kwiatostanów,
• nierównomiernego kwitnienia,
• obniżenia liczby zawiązków owoców w sezonie, nawet jeśli liście pozostają zdrowe.

Uszkodzenia na pozostałych zielonych częściach krzewu

Przymrozki często powodują też uszkodzenia na młodych latoroślach, koronkach i innych zielonych pędach, objawiające się:

• miejscowym brązowieniem lub zasinieniem młodych pędów,
• częściowym obumieraniem wierzchołków latorośli,
• deformacjami liści lub ich przyschnięciem w końcowej części pędów.

Reakcja krzewu jest ograniczona – częściowo uszkodzone latorośle mogą nadal przewodzić sok, ale nawet niewielkie uszkodzenia wiążą się z ryzykiem, że kwiatostany w pąkach lub na młodych pędach przemarzły i w późniejszym okresie mogą obsypać się lub zamierać.

W praktyce

• Pozostawiamy młode latorośle tylko wtedy, gdy uszkodzenia są naprawdę nieznaczne i krzew ma szansę na częściowe wykorzystanie liści do fotosyntezy, ale nawet wtedy istnieje ryzyko utraty części kwiatostanów.
• Natychmiastowe usuwanie uszkodzonych pędów zaleca się, gdy zmiany są wyraźne – brązowe, zwiędłe lub łamliwe. Wycięcie takich fragmentów przyspiesza start nowych latorośli, umożliwia lepsze wykorzystanie energii rośliny, zmniejsza ryzyko wtórnych problemów i stwarza szansę na normalny plon.

Dzięki świadomej ocenie stopnia uszkodzeń możemy optymalnie wspierać regenerację winorośli i ograniczyć straty plonu po przymrozkach, jednocześnie unikając niepotrzebnych zabiegów chemicznych i pochopnego usuwania roślin.